گنجینه خط و خوشنویسی

رقص قلم، پژواک جاودان فرهنگ ایران

ادامه مطالعه

رقص قلم، پژواک جاودان فرهنگ ایران

هنر خوشنویسی در ایران یکی از اصیل‌ترین و ماندگارترین شاخه‌های هنر اسلامی–ایرانی به‌شمار می‌رود که ریشه‌های آن به سده‌های نخست پس از ورود اسلام بازمی‌گردد. ایرانیان با پذیرش خط عربی، به‌تدریج آن را با ذوق زیباشناختی سنت‌های فرهنگی خود دگرگون کردند و زمینه‌ساز پیدایش شیوه‌ها و خطوط مستقل شدند. از خط کوفی در کتیبه‌های اولیه تا شکوفایی خطوط نسخ و ثلث در دوره‌های میانی، و در نهایت ابداع و تکامل خط نستعلیق در دوره تیموری و صفوی، خوشنویسی در ایران همواره پیوندی عمیق با ادبیات، مذهب، معماری و هویت فرهنگی داشته‌است. نستعلیق، که به عنوان «عروس خطوط اسلامی» شناخته می‌شود، به‌عنوان برجسته‌ترین دستاورد ایرانیان در این حوزه، تجلی هماهنگی میان معنا و صورت به‌شمار می‌آید و خوشنویسی را از یک ابزار نوشتاری به هنری مستقل و اندیشه‌محور ارتقا داده‌است.

برخی از آثار شاخص گنجینه

خط نستعلیق امیرخانی

این اثر با ابعاد ۷۰ در ۶۰ سانتی‌متر نمونه‌ای چشم‌نواز از خط نستعلیق استاد امیرخانی است که با تذهیب هنرمندانه میرزایی آراسته شده‌‌است و با چیدمانی دلنشین و ترکیبی موزون، جلوه‌ای بی‌مانند یافته‌است. این تابلو در سال ۱۳۷۷ نگاشته شده و بیت پرمعنای «در کوی عشق، شوکت شاهی نمی‌خرند» را به زیبایی به تصویر کشیده‌‌است. تذهیب‌های ظریف و هماهنگی رنگ‌ها در حاشیه‌ی اثر، بر جلوه‌ی هنری آن افزوده و این تابلو را به یکی از نمونه‌های درخشان هنر خوشنویسی ایرانی تبدیل کرده‌است.

خط شکسته گلستانه

این اثر به خط علی‌اکبر حسنی حسنب، معروف و ملقب به سید گلستانه و احتشام‌السادات، از برجسته‌ترین خوشنویسانِ شکسته‌نستعلیق دوره‌ی قاجار است. وی در سال ۱۲۷۴ هجری قمری در اصفهان زاده شد و در سال ۱۳۱۹ هجری قمری در تهران درگذشت. اثر حاضر با ابعاد ۵۶ در ۴۱ سانتی‌متر که در نگاه نخست ممکن است به‌سان نامه‌ای به نظر آید، در واقع متنی در احوال و توصیف خطاط است که در اصفهان کتابت شده‌است. نوشته بر روی کاغذ طلاکوب اجرا شده و با تذهیب ظریف و نقوش گیاهی پیرامونی آراسته شده است؛ عناصری که در کنار مهارت خطاط، این اثر را به نمونه‌ای شاخص، چشم‌نواز و واجد ارزش‌های هنری و زیبایی‌شناختی برجسته بدل کرده‌اند.

خط نستعلیق میرخانی

این اثر با ابعاد ۴۰ در ۲۴ سانتی‌متر که به خط سید حسن میرخانی، ملقب به سراج‌الکتاب، کتابت شده‌است، شامل بیتی از اشعار باباطاهر است که به‌صورت کامل چنین است:

«دل عاشق به پیغامی بسازد/ خمارآلوده با جامی بسازد/ مرا کیفیت چشم تو کافی‌ست/ ریاضت‌کش به بادامی بسازد»

این بیت با زبانی ساده و عارفانه، بر قناعت عاشقانه، دل‌بستگی درونی و بی‌نیازی از مظاهر ظاهری تأکید دارد؛ مفهومی که با سادگی و صراحت بیان باباطاهر و نیز با وقار و استحکام خط اثر، هماهنگی کامل یافته‌است.

در گنجینه‌ی خوشنویسی بنیاد امیرکبیر، مجموعه‌ای ارزشمند از آثار خوشنویسی نگهداری می‌شود که جلوه‌گاه ظرافت، توازن و زیبایی خط فارسی است. این مجموعه شامل آثار نفیسی در خطوط نستعلیق، شکسته‌نستعلیق، ریحان و نسخ از استادان نامداری چون میرعماد حسنی و درویش عبدالمجید طالقانی، و نیز هنرمندان معاصر همچون غلامحسین امیرخانی و احد ترابی است. آثار این گنجینه، که عمدتاً با مضامین مذهبی و عرفانی خلق شده‌اند، بازتاب‌دهنده‌ی جهان‌بینی معنوی و ذوق زیبایی‌شناسانه‌ی گردآورندگان به شمار می‌آیند.

آیات و احادیث

۹ اثر

فرش های محلی و ایرانی

2 اثر